Kanto ng Kundiman

Katatapos Lang: Agosto 2004

2004-09-04T13:13:00.000+08:00

Setyembre na. Noong nasa Heights pa ako, dalawa sa mga una kong nagustuhang tula ang "Setyembre" nina Ivy Rosales at Mely Guerrero. Lagi kong sinasabi, malaki ang pagpapasalamat ko kay Mely (siya ang patnugot ng Pinoy Staff na tumanggap sa akin sa Heights noon); kung hindi niya nakita ang potensyal ko noon sa pagtula, maaaring naiba sana ang tinahak ko, ibang mga oportunidad ang nabuksan, ibang mga tao ang nakilala.

Nitong nagdaang Agosto, heto ang lagom ng mga pinagkaabalahan. Higit kaninupaman, para sa akin ito: para makumbinsi ang sarili na sa kabila ng lahat (sa lahat-lahat!), may mga nagagawa at nagagawang tapusin (at takot na rin akong mag-crash ang laptop at maburang lahat ng alaala, kasama ang mga maaaring mailagay sa CV).

Movies Watched
01. Hedwig and the Angry Inch (directed by John Cameron Mitchell)
02. Ken Park (directed by Larry Clark)
03. Irreversible (directed by Gaspar Noe)
04. Eternal Sunshine of the Spotless Mind (directed by Michel Gondrel)
05. The Village (directed by M. Night Shyamalan)
06. Dirty Dancing 2: Havana Nights (directed by Guy Ferland)
07. Taxi, Taxi 2, & Taxi 3 (directed by Gerard Krawczyk)
08. Bangkok Haunted 2: The Unborn (directed by Oxide Pang & Pisuth Praesaeng-Iam)
09. The Butterfly Effect (directed by Eric Bress & J. Mackye Gruber)
10. The Legend of 1900 (directed by Giuseppe Tornatore)
11. Clueless (directed by Amy Heckerling)
12. The Shawshank Redemption (directed by Frank Darabont)
13. Lucia (directed by Mel Chionglo)

Books/Novels Read
01. Samsara (ni Allan Popa)
02. Proofs & Theories: Essays on Poetry (by Louise Gluck)
03. Rosamistica (ni Severino Reyes, muling isinalaysay ni Christine S. Bellen)
04. Bawat Himaymay ng Aking Laman (ni Edgardo M. Reyes, serialized sa Liwayway, 27 Agosto 1984-9 Setyembre 1985)
05. The Poet's Notebook: Excerpts from the Notebooks of Contemporary American Poets (edited by Stephen Kuusisto, Deborah Tall, David Weiss)
06. Kami sa Lahat ng Masama (ni Allan Popa)
07. Lamok sa Loob ng Kulambo (ni Benjamin P. Pascual, serialized sa Liwayway, 31 Oktubre 1983-6 August 1984)

Poetry Readings
01. Sa Conspiracy, 03 Agosto 2004 (Kagawaran ng Filipino, binasa ang "Kuwentong-Bayan," "Walang Diwata ng Apoy" at "Pagal ng mga Manananggal")
02. Ang Wika ng LIRA, Sa UP FC-AVR, 13 Agosto 2004 (binasa ang "Ang Kartero sa Baryo" at "Nuno sa Punso")
03. Sa Conspiracy, 17 Agosto 2004 (KUTING, binasa ang "Kanto," "Ang Kartero sa Baryo" at "Nuno sa Punso")
04. Asylum: The Heights Open Mic, sa AdMU SEC B Foyer, 20 Agosto 2004 (binasa ang "Ang Kartero sa Baryo" at "Nuno sa Punso")
05. KA: Poetry Jamming, sa Rizal Mini-theatre, 27 Agosto 2004 (binasa ang "Ang Kartero sa Baryo" at "Pagal ng mga Manananggal")

New Albums in my Media Player
01. Hedwig and the Angry Inch OST
02. I Believe (by Fantasia Barrino)
03. Smallville OST
04. Songs About Jane (by Maroon 5)

Publication(s)
01. "Mula Hong Kong Hanggang Antipolo: Isang Malikhaing Proseso sa Pagkatha ng Kuwentong Pambata." Diliman Review, Volume 54, Number 4, 2004, pp. 60-64.

Article(s) That Mention Me Or My Work(s)
01. Romulo P. Baquiran, Jr. "Lirisismo at Ultra-retokismo sa mga Bagong Tula ng mga Kabataang Makata sa Filipino." Hulagway: Opisyal na Lathalain ng Oragon Poets Circle, Setyembre 2004 Tomo 4, Bilang 1, mp. 97-123.

Other Events Attended
01. "Pagsasalin Bilang Isang Pambansang Gawain," UP Pulungang Recto (18 Agosto 2004)
02. Araw ng mga Manunulat at Ilustrador, UP Integrated School (20 Agosto 2004)
03. "Ang Punk sa Kontemporaneong Panulaang Filipino," panayam ni Fidel Rillo sa UP Pulungang Claro Recto (24 Agosto 2004)

Marami ring nagdiwang ng kaarawan na kakilala't kaibigan: si Tita Ayen, si Sir Mike, si Ma'am Coralu, si Bong, si JB, si Indo, si Gelo.

Tapos na ang Agosto 2004. (Ganito iyon: ang umalis at di na magbabalik.)

Narito ang dalawang tula nina Ivy at Mely, na lumabas sa isyu ng Heights kung saan una akong nakapagpalathala noon ng tula (1999).

Setyembre
Melenaida Guerrero

Bagong-ligo ang mundo.

Nangingislap ang palikpik
ng pla-pla sa bilao.
Nangingintab din ang bayabas
sinlaki ng kamao.
Rumaragasa ang ilog,
sumasalpok pa sa bato.
May mayang nakatunghay
sa damong nakayuko.

Hubad ang lahat-lahat.

Naghihintay na lamang
mabihisan ng bagong hamog.

~~
Setyembre
Ivy A. Rosales

Sa kabilang pisngi ng mundo,
nagpapatihulog ang matatandang dahon.
Pinagliliwanag ang paligid
ng mga sangang tahimik na nagpaparaya.
Nag-aalab ang larawang ito sa kalendaryo.

Sa labas, tinutupok ng hanging mabagsik
ang mga bulaklak ng lansones.
Hinihintay ng mga dahon ang pagsalpok
ng butil-butil at nagbabantang ulan.

Muling pipihit sandali ang daigdig.
Kapag ganitong ika-siyam na buwan,
pumapatak ang lahat sa lupang biniyayaan.

Puno

2004-08-24T16:26:00.000+08:00

Sabi ni Mark Strand:

"Wherever I am
I am what is missing."

Ang tesis ko: Tayong Lumalakad Nang Matulin. Koleksyon ng tula. At ang iniisip ko noon: lahi tayo ng mahihilig maglimayon, ibig lagi nating iwan ang nakaraan, ibig nating lumisan, at nasusugatan tayo (tinik sa talampakan) sa proseso.

Ngayon, binigyan ng ibang kulay ni Strand ang mga pagkukumahog na ito.

"I move
to keep things whole."

Baka nga. Kaya laging "ganap na"--naganap: nagiging buo nga lamang ang mga bagay kapag iniwan na natin (lugar, panahon). Kapag wala na tayo roon.

Noong isang gabi, napanood ko ang The Legend of 1900 ni Giuseppe Tornatore. Doon, hindi naman magawang iwan ng bida (si 1900, malamang) ang barkong kinalakihan. Kahit minsan, hindi siya bumaba sa lupa. Kahit sa daungan. Kaya sa huli, walang naganap. Naiwan akong nakatanga sa pagtanggi niyang pangahasan ang bagong karanasan.

Pero paano huhusga? Habang pinararami natin ang mga pagpipilian, lumiliit nang lumiliit ang halaga ng mga pinili, dahil dumarami nang dumarami ang kinakailangan nating talikuran para sa kanila. Mas mabubuhay sa panghihinayang, o pag-iisip para sa mga hindi inangkin. Ito, habang kapiling ang inari. Kaya kapag ikinulong ang sarili sa limitadong posibilidad, mas kaunti ang panghihinayang (mabibilang ba iyon, masusukat)? Siguro nga.

Walang iniiwan. Walang pupuntahan. Walang magaganap.

Buo.

Para saan?

Strand:

"We all have reasons
for moving."

Oo. Sapagkat?

Ilang Bagay na Pambata

2004-08-20T12:13:00.000+08:00

Kagagaling ko lang sa UP-IS dahil naimbitahan ako para sa kanilang programang "Araw ng mga Manunulat at Ilustrador." Nakasama ko sina Heidi Abad-Eusebio (manunulat din ng kuwentong pambata) at JK Aninoche (storyteller). Ipinakilala kami sa mga bata (Kinder hanggang Grade 2) at nagkuwento kami ng kaunti ukol sa malikhaing proseso. Ilang Q & A. At saka, ikinuwento ni JK ang "Papa's House, Mama's House" na siyang Grand Prize sa PBBY ngayong taong ito. Sobra ang energy ni JK. Mabentang-mabenta sa mga bata. Naisip ko, hindi talaga yata ako p'wedeng maging guro sa grade school. Ibang klase ng husay ang kailangan. Pagkatapos, may ilang mga nagpapirma ng aklat. Sabi ni Yvette (na nag-imbita sa akin), ipinakuha pa raw niya sa warehouse ng Adarna ang kopya ng mga libro ko at 30 na lang ang nakuha (mabuti't meron pa pala!). Bago umalis, binigyan niya ako ng laminated artworks ng mga bata (cover ng "Uuwi na ang Nanay kong si Darna!") at sa likod ay nakapaste ang komentaryo ng mga bata, gaya ng mga sumusunod:

Nagustuhan ko ang kwento kasi nakakatawa nakakagulat at maganda ang tauhan at nakakaaliw.
Nagustuhan ko ang kuwento dahil ito ay isang librong maraming matutuhan.
Nagustuhan ko ang kuwento dahil kay Darna magaling masipag at matulungin. Ang kuwento ay maganda dahil kay Darna, Popoy at tatay ni Popoy.
Nagustuhan ko ang kwento dahil pinapasaya ako ng bata.

Ibang saya ito: ang mga bata mismo ang naghahalaga sa isang akda na isinulat para sa kanila. Higit kong naunawaan ang ibig sabihn ng kuwentong pambata.

...

Nakakuha na ako ng kopya ng pinakabagong isyu ng Diliman Review, kung saan lumabas ang aking sanaysay na "Mula Hong Kong Hanggang Antipolo: Isang Malikhaing Proseso sa Pagkatha ng Kuwentong Pambata." Binubuklat-buklat ko ang isyu at mukhang maiinam ang mga sanaysay na nakatuon sa panitikang pambata (huwag na munang pansinin ang layout; kailangan pang ma-expose ang kung sino mang nag-layout sa mahuhusay na journal pagdating sa aspektong ito; hindi rin 'ata nausuhan ng proofreading ang DR: sa sanaysay ko pa lang ay marami nang mali).

Gayunpaman, mukhang naisalba naman ang isyu ng mismong nilalaman. Narito ang sipi mula sa editorial ni Darius Letigio Martinez:

"Sa panulat ni Lina Diaz de Rivera ay makikita ang mga pagtatala sa kasaysayan ng Panitikang Pambata sa Pilipinas. Inilalahad naman ng mga pananaliksik nina Christine Bellen at Luna Sicat-Cleto ang kasaysayan ng mga bata sa dalawang malalaking panahon sa kasaysayan ng ating bansa. Sa pamamagitan ng mga alon ng dagat ay ipinararating sa atin ni Eugene Evasco na mayroon palang namumugad na panitikan sa dagat para sa bata. Si Cynthia Villafranca ay maghahain sa atin ng pag-aaral sa ilang kuwentong pambata at kung paano ito maaaring ituro sa loob ng mga klasrums. Isasalaysay naman ni Edgar Samar ang kanyang karanasan nang magdesisyong sumulat para sa mga bata at ang dalawang kuwentong bunga ng pagpapalit-anyong ito. Sa malikhaing kamay ni Panch Alcaraz ay matutuklasan natin ang sarili niyang karanasan sa paglikha ng mga larawan para sa mga kuwentong pambata. Ikukuwento naman sa atin ni Ani Almario ang malalaking kaganapan sa Adarna Publication. At sa huli, sa makukuwento at matutulaing imahinasyon nina Cyan Abad-Jugo, Heidi Emily Eusebio-Abad, May Tobias at Astrid Tobias, ay may dagdag-yaman sa ating hiraya."

Gaya ng sinabi ko, may pangako ang mga akda sa loob ng DR, salamat sa pamamatnugot nina Christine S. Bellen at Eugene Y. Evasco (at hindi lang dahil kasama ako sa isyu). Nawa'y mag-angkin ng mahalagang puwang ang isyung ito para sa pag-aaral ng panitikang pambata sa Pilipinas.

Czeslaw Milosz, 93

2004-08-16T18:11:00.000+08:00

Ngayon ko lang nabalitaan na namatay na si Milosz. Sabi ni Allan. Kumbakit hindi ko nakita sa daily digest ng The New York Times ang balita. 93 siya nang namaalam.

93.

Minsan, nagbibigay ng pag-asa iyon. 23 ako ngayon. 23 lang. 70 taon pa. Kung sakali. Pero kapag ganito: kapapasa lang ng advisory marks ng freshmen (tinulungan na nga ako ni Nikka nung Sabado sa pagwawasto ng objective part ng long test nila), at 14 ang naka-F; 2 lang ang naka-B (highest) sa dalawang sections (59 students), nakararamdam ako ng pagod. Kung aabot ako ng 93, ano kayang pagod ang posibleng maramdaman ko? Bibitbitin ko pa rin ba sa araw na iyon ang lahat ng pagod na nararamdaman ko ngayon? Ano ang itatawag ko sa pagod, kapag dumating ako sa araw na iyon?

The Fall
Czeslaw Milosz

The death of a man is like the fall of a mighty nation
That had valiant armies, captains and prophets,
And wealthy ports and ships over all the seas,
It will not enter into any alliance,
Because its cities are empty, its populations dispersed,
Its land once bringing harvest is overgrown with thistles,
Its mission forgotten, its language lost,
The dialect of a village high upon inaccessible mountains.

Katatapos Lang

2004-08-06T19:06:00.000+08:00

Reasons for Moving, by Mark Strand (08.05.2004) *Nikka's photocopy
Anthem, by Ayn Rand, with a new introduction by Leonard Peikoff (08.01.2004)
Collected Stories, by Gabriel Garcia Marquez, translated by Gregory Rabassa and J.S. Bernstein (08.01.2004) *Jema's copy
Fahrenheit 9/11, directed by Michael Moore (07.31.2004) *Vim's pirated DVD
Baise-Moi, directed by Virginie Despentes and Coralie Trinh Thi (07.30.2004) *QT's pirated DVD
La Seconda Moglie, directed by Ugo Chiti (07.29.2004) *Ted's rented VCD
Dirty Dancing, directed by Emile Ardolino (07.27.2004) *Ted's pirated DVD
Deads Ringers, directed by David Cronenberg (07.26.2004) *pirated DVD
Angels & Demons, by Dan Brown (07.25.2004) *Jelson's copy
Imelda, directed by Ramona S. Diaz (07.20.2004) *Glorietta Cinema 1, kasama sina Christine, Cynthia, Augie, Eugene at Pange
Papa's House, Mama's House, by Jean Lee C. Patindol (07.20.2004)
Rogue, directed by Stanley Kwan (07.19.2004) *Ted's pirated DVD
Batang West Side, directed by Lav Diaz (07.18.2004) *Greenbelt Cinema 1, kasama si JB
The House of the Spirits, by Isabel Allende (07.17.2004) *Rizal Library's copy
White Slavery, directed by Lino Brocka (07.17.2004) *UP Film Center, kasama si Nikka
MN, directed by Mar S. Torres (07.17.2004) *UP Film Center, kasama si Nikka
The Passionate Strangers, directed by Eddie Romero (07.14.2004) *UP Film Center, kasama sina QT at Jema
L'Appartement, directed by Gilles Mimouni (07.13.2004) *Ted's pirated DVD
Sputnik Sweetheart, by Haruki Murakami (07.11.2004) *Naya's copy
S.W.A.T., directed by Clark Johnson (07.10.2004) *Ted's pirated DVD
Kamatayan ng Dinastiya, salin ni Christine Bellen ng "The Eagle Has Two Heads" ni Jean Cocteau, sa direksyon ni Marte Nerona (07.09.2004) *Teatro Hermogenes Ilagan
The Magdalene Sisters, directed by Peter Mullan (07.07.2004) *Vim's pirated DVD
The Da Vinci Code, by Dan Brown (07.05.2004) *Jelson's copy
The Weather of Words, by Mark Strand (07.02.2004) *Rizal library's copy
Spider-Man 2, directed by Sam Raimi (06.31.2004) *SM North EDSA Cinema 1, kasama sina Allan, Naya at BJ.
Kanta sa Gabi, ni Romulo A. Sandoval (06.28.2004) *Allan's copy

Sa mga panahon na hindi ako nakapagsusulat dito, malamang ay noon ako mas babad sa maraming iba pang bagay, gaya ng pagbabasa o panonood ng pelikula. Sa ngayon, heto ang mga nakapila, at salit-salitang binabasa:

Hagkis ng Talahib, ni Lamberto E. Antonio
The Poet's Notebook: Excerpts from the Notebooks of Contemporary American Poets, edited by Stephen Kuusisto, Deborah Tall & David Weiss
Rapture, by Susan Mitchell
Sarilaysay: Tinig ng 20 Babae sa Sariling Danas Bilang Manunulat, ni Rosario Torres-Yu
The Book on the Bookshelf, by Henry Petroski
Folk Medicine in a Philippine Municipality, by F. Landa Jocano

Katatawanan sa Buwan ng Wika

2004-08-03T17:36:00.000+08:00

Press Release

Matapos ang kaguluhan sa nakaraang eleksyon, ang muling pagbagsak ng piso, at ang tensyon sa kalagayan ni Angelo dela Cruz, narito na ang pagkakataon nating magpahinga at muling humalakhak. Sa buong buwan ng Agosto inihahandog ng Kagawaran ng Filipino, Paaralan ng Humanidades, Pamantasang Ateneo de Manila ang KATATAWANAN: Komedya sa Panitikan at Kulturang Popular ng Pilipinas. Isang pagdiriwang sa buong buwan ng Agosto, Buwan ng Wika.

Pormal na bubuksan ang programa sa ika-9 ng Agosto, 8:30 n.u. sa pamamagitan ng pagtataas ng bandila sa Xavier Hall na susundan kaagad ng pagbubukas ng exhibit ng mga gawa ni Tony Velasquez, Ama ng Komiks sa Pilipinas at lumikha kay Kenkoy, sa Rizal Library Exhibit Area ng 9:00 n.u.

Sa ika-13 ng Agosto, 4:30 n.h. sa Rizal Mini Theatre, tatalakayin naman ni G. Jerry Respeto bilang unang panayam ng programa ang "Tradisyon ng Dulang Katatawanan sa Pilipinas sa 40/40."

Sa ikalawang panayam, makinig sa mga kurukuro ni Dr. Jose Bernard Capino tungkol sa "Panggagaya at Panggogoyo: Postkolonyal na Hybridity sa 'Barbi: Maid in the Philippines'" na gaganapin sa Rizal Mini Theatre, ika-20 ng Agosto, 5:00 n.h. Sa araw rin na iyon ang huling araw ng pagbibigay ng mga lahok para sa Timpalak Tula at Timpalak Sanaysay kung saan ang tema para sa sanaysay ay "Ang Bisa ng Komedya sa Panititkan."

Ka! Poetry Jamming Session naman ang magaganap sa ika-27 ng Agosto, 5:30 n.h. sa Rizal Mini Theatre bilang huling hirit ng Kagawaran ng Filipino para sa Buwan ng Wika.

Makisali sa isang buwan ng katatawanan at ipagdiwang ang yaman ng wikang Filipino sa darating na Agosto. Para sa karagdagang impormasyon, tumawag lamang sa Kagawaran ng Filipino sa 426-6001 loc. 5321 o magpadala ng text message sa (0919)274-6482.

Magulang

2004-08-02T11:33:00.000+08:00

Isa sa mga paborito kong forwarded e-mails:

"Hinding-hindi ko makakalimutan ang mga mumunti ngunit ginintuang butil ng payo na nakuha ko sa aking mga magulang:

Si Inay, tinuruan niya ako HOW TO APPRECIATE A JOB WELL DONE.
"Kung kayong dalawa ay magpapatayan, doon kayo sa labas! Mga leche kayo, kalilinis ko lang ng bahay."
Natuto ako ng RELIGION kay Itay.
"Kapag yang mantsa di natanggal sa carpet, magdasal ka na!"
Kay Inay ako natuto ng LOGIC.
"Kaya ganyan, dahil sinabi ko."
At kay Inay pa rin ako natuto MORE LOGIC.
"Kapag ikaw ay nalaglag diyan sa bubong, ako lang magisa ang manonood ng sine."
Si Inay din ang nagturo sa akin kung ano ang ibig sabihin ng IRONY.
"Sige ngumalngal ka pa at bibigyan talaga kita ng iiyakan mo!"
Si Inay ang nagpaliwanag sa akin kung ano ang CONTORTIONISM.
"Tingnan mo nga yang dumi sa likod ng leeg mo, tignan mo!!!"
Si Itay ang nagpaliwanag sa akin kung anong ibig sabihin ng STAMINA.
"Wag kang tatayo diyan hangga't di mo natatapos yang lahat ng pagkain mo!"
At si Inay ang nagturo sa amin kung ano ang WEATHER.
"Lintek talaga kayo, ano ba itong kuwarto nyong magkapatid, parang dinaanan ng bagyo!"
Ganito ang paliwanag sa akin ni Inay tungkol sa CIRCLE OF LIFE:
"Malandi kang bata ka, iniluwal kita sa mundong ito, maari rin kitang alisin sa mundong ito."
Kay Itay ako natuto kung ano ang BEHAVIOR MODIFICATION.
"Tumigil ka nga diyan! Huwag kang mag-inarte na parang Nanay mo!"
Si Inay naman ang nagturo kung anong ibig sabihin ng GENETICS.
"Nagmana ka ngang talaga sa ama mong walanghiya!"
Si Inay naman ang nagpaliwanag sa amin kung anong ibig sabihin ng ENVY.
"Maraming mga batang ulila sa magulang, di ba kayo nagpapasalamat at mayroon kayong magulang na tulad namin?"
Si Itay naman ang nagturo sa akin ng ANTICIPATION.
"Sige kang bata ka, hintayin mong makarating tayo sa bahay!"
At si Itay pa rin ang nagturo kay Kuya kung anong ibig sabihin ng RECEIVING.
"Uupakan kita pagdating natin sa bahay!"
Si Inay naman ang nagturo sa akin kung ano ang HUMOR.
"Kapag naputol yang mga paa mo ng pinaglalaruan mong lawnmower, wag na wag kang tatakbo sa akin at lulumpuhin kita!"
At ang pinakamahalaga sa lahat, natutunan ko kina Inay at Itay kung ano ang JUSTICE.
"Isang araw magkakaroon ka rin ng anak, tiyak maging katulad mo at magiging pasakit din sa ulo!"

Lola ko ang nagpalaki sa akin. Sayang.

Kung Nasaan Na Ang Nanay Kong si Darna

2004-07-22T09:57:00.000+08:00

Alam kaya ito ng Adarna Publishing?

Nagba-browse ako sa Internet (paminsan-minsan, nagsi-search ako para sa sarili kong pangalan; baka may kung anong kaso na pala akong di ko nalalaman) nang makita ko ang site na International Children's Digital Library ng University of Maryland. Nagulat ako dahil naroon ang "Uuwi na ang Nanay kong si Darna!" Mas nagulat ako nang makita kong accessible ang lahat ng pages sa aking picture book. Wala bang sangkot na isyu ng copyright para rito?

Out of print na raw ngayon ang libro (hindi ko pa nakakausap si Ani kung may balak bang i-reprint ng Adarna) pero bigla'y pwede nang ma-access dito: Uuwi na ang Nanay kong si Darna!

Hindi ko alam kung matutuwa ako.

Maraming iba pang aklat ng Adarna na makikita sa site.

NCBD

2004-07-19T12:12:00.000+08:00

Bukas, ipagdiriwang ang National Children's Book Day kaya kailangan kong pumunta sa CCP para sa awarding ng PBBY. Naka-honorable mention ang kuwento kong "Magkano Papuntang Antipolo?"

Sa ngayon, may artikulo si Neni Sta. Romana-Cruz sa Philippine Daily Inquirer ukol sa pagdiriwang, kung saan nabanggit ang aking out-of-print na palang librong Uuwi Na Ang Nanay Kong Si Darna!: "Rizal's folk tale greets new generation."

Robitussin

2004-07-16T12:20:00.000+08:00

Sa wakas, bumili na ako ng Robitussin. Mag-iisang linggo na ang ubo ko. Kahapon, sa klase ng Fil 14, nagbubugtungan kami. Pinahulaan ko ang ilang bugtong ni German V. Gervacio na nasa thesis n'ya. Pero dahil nga dito sa ubo, inatake ako ng kahol sa gitna ng pagpapahula ng bugtong. Sabi ng isang estudyante, "TB sir, TB!"

Tawanan ang buong klase. Gusto ko sanang makitawa pero patuloy pa rin ako sa pag-ubo.

"120 ml. Mga gaano katagal bago 'to maubos, miss?" Sa Mercury Drug katabi ng Mini-Stop malapit sa kanto ng Aurora ako bumili, pasado alas-otso ng gabi, at sa pagmamadali ay naiwan ko ang susi ng kuwarto sa loob.

"Mga apat na araw."

"Gagaling ba talaga ang ubo ko dito?"

"Oo."

"Garantisado, miss?"

Ngumiti lang 'yung babae. "Basta."

Sa kati ng lalamunan ko, mukhang kailangan ko ng mas magandang sagot kaysa basta. "Basta?"

"Oo, basta. Okey 'to. Dry cough?"

"Oo, ansakit na nga e."

"Okey 'to."

"Okey."

Okey. Hintayin natin ang apat na araw.

A

2004-07-11T15:48:00.000+08:00

0
“Why do people have to be this lonely? What’s the point of it all? Millions of people in this world, all of them yearning, looking to others to satisfy them, yet isolating themselves. Why? Was the earth put here just to nourish human loneliness?

“I turned to face on the slab of stone, gazed at the sky, and thought about all the man-made satellites spinning around the earth. The horizon was still etched in a faint glow, and stars began to blink on in the deep, wine-colored sky. I gazed among them for the light of a satellite, but it was still too bright out to spot one with the naked eye. The sprinkling of stars looked nailed to the spot, unmoving. I closed my eyes and listened carefully for the descendants of Sputnik, even now circling the earth, gravity their only tie to the planet. Lonely metal souls in the unimpeded darkness of space, they meet, pass each other, and part, never to meet again. No words passing between them. No promises to keep.”

--Haruki Murakami, Sputnik Sweetheart

1
“Ano’ng ginagawa ni Mr. Bueser dito sa Cubao?”
“Kuya Egay! Kumusta? Ano’ng ginagawa mo dito?”
“Punta akong Sampaloc. Kumusta ka na? Kailan ka huling umuwi?”
“Last last week pa. Kaklase ko nga pala. Si Kuya Egay, Holy Name din.”
“Sabi ko, si Mr. Bueser ba ‘yung dumaan sa harap ko? Tingnan mo nga naman. O sa’n kayo galing?”
“Nanood ng Spider-Man.”
“Dito sa Cubao?”
“Hindi. Sa Shaw. Kaso nasira ‘yung LRT kaya bumaba kami dito. Hatid ko s’ya.”
“Kumusta pag-aaral? Third year na kayo ano? Ambilis.”
“Oo nga, e. Kayo, dun pa rin? Uy, Atenista ‘tong si Kuya Egay. Kumusta’ng estudyante?”
“Wala pa ring tatalo sa kakulitan n’yo. He he.”
“Dito pa tayo nagkita ulit. Kailan kayo uuwi, kuya?”
“Di pa nga ako nakakauwi simula nung April e. Ano na ba’ng balita?”
“Di na nga rin ako nakakadaan sa clubhouse.”
“Uy, Quiapo na. Pa’no, sakay na ko? Ingat kayo.”
“Ingat din po, kuya.”
“Sige, Allan.”

2
+639276333###: Gudevening.pare c anwar 2 msta n?nu blita?
+639162417###: Uy musta? Eto, 2ro prin. Eto nba bgo mo #? Tnext kta mnsan s dti, d k rply.ano, architect na?
+639276333###: Stop muna aral.my proj ngaun,residential,2-story.musta kyo gf?wen ksal?imbitado me ha.
+639162417###: Buti me raket ka kht pno.Kmi prin, mag22 yrs n.tgal pa ksal,estudynte p nga un,bka mauna ka p skin.ako imbitahin mo hehe.
+639276333###: Di hndi nman wala s isip ko yang kasal hehe..anu blita smga classmates ntin.nsa italy n pala c james.buti p un hehe..sana mgkaroon tau ng reunion.
+639162417###: Oo nga.ala n ko blita sknila,kna jef at pm nlang minsan.pano,txt txt n lng.ingat ka!

N
“So that’s how we live our lives. No matter how deep and fatal the loss, no matter how important the thing that’s stolen from us—that’s snatched right out of our hands—even if we are left completely changed, with only the outer layer of skin from before, we continue to play our our lives this way, in silence. We drew even nearer to the end of our alloted span of time, bidding it farewell as it trails off behind. Repeating, often adroitly, the endless deeds of the everyday. Leaving behind a feeling of immeasurable emptiness.
…
“Maybe, in some distant place, everything is already, quietly, lost. Or at least there exists a silent place where everything can disappear, melting together in a single, overlapping figure. And as we live our lives we discover—drawing toward us the thin threads attached to each—what has been lost.”

--Haruki Murakami, Sputnik Sweetheart

Kay K.

2004-07-07T14:21:00.000+08:00

Hindi pa kita nakakausap nang ganito. Ganito. Lagi kasi, nagbabasa ako, o nagsusulat ng tula. Nagtuturo paminsan-minsan (15 oras bawat linggo). Nitong nagdaang linggo, ilang beses na tuwing bago ako matulog, ibinubulong ko sa sarili ko, isang araw, yayayain kita: mag-usap tayo. Pero gusto kong masabi iyon nang hindi ko kailangang magbitiw ng salita. Parang tula.

“Hindi kita maintindihan.”

Nang una mong sinabi iyon sa akin, simpleng pahayag lang. Wala akong nadamang hinanakit sa tinig. Walang pang-uusig. Basta gayon: Hindi kita maintindihan.

Minsan naiisip ko kung kailangan ba talagang nagkakaintindihan tayo. Mahirap ding maging sigurado. Kapag tiyak na sa isang bagay, saan pa tutungo? Alam mong marami akong gustong puntahan. Hindi marating. Puntahan. Kaya ganito, kung saan-saan ako sumisinsay. Baka hindi mo na naman maintindihan ang mga ito.

Gusto kong magpakilala. Pero pinangingibabawan ako ng takot sa mga cliché sa mundo: kilala ko na ba ang sarili ko?

Nauunawaan mo ba?

***

P.S. Baka walang K. Natatakot akong walang makausap nang ganito.

Sakit

2004-07-05T12:19:00.000+08:00

May sakit pa ako ngayon.

Hindi ako makabangon sa higaan kahapon nang hapon. Umiikot ang paningin ko. Parang nabugbog ang katawan ko. Pinagpapawisan ako ng malamig. Ngayon lang ulit ako dinapuan ng sakit. Noong isang taon, sa kabila ng review para sa MA comprehensive exams at ng pagtatrabaho para sa thesis, hindi ako tinablan ng sakit. Ngayon lang ba bumabawi ang katawan ko? Tinext ko si Len para magpadala ng gamot kagabi. Nagising ako sa katok niya bandang alas-nuwebe ng gabi. Hindi na talaga ako makagalaw.

Ano ang maaaring dahilan ng pagkakasakit ko ngayon?

Dahil ba sinimulan ko nang basahin kahapon ng umaga ang The Da Vinci Code ni Dan Brown at hindi ko tinantan hanggang sa sumakit na nga ang ulo ko (page 298 ako tumigil) at nang magpahinga ako nang kaunti ay maramdaman ko na ngang tinatrangkaso ako?
Dahil ba sa kauna-unahang pagkakataon ay nag-defrost ako ng ref, at masyadong nalamigan ang katawan ko, at ayaw kong harapin ang halos binaha kong kuwarto dahil sa natunaw na yelo?
Dahil ba nag-iisa na ako sa kuwarto at kailangan kong danasin ito, magkasakit nang nag-iisa?

Pumasok na rin ako, tutal ay isang oras lang naman ang klase ko ngayon. Isa pa, mayroon nga palang konsultasyon ang mga estudyante ko. Kani-kanina, dumaan pa ang blockmates ko nung college, sina Beej, Portia, Cha at Rosei (nagtuturo ngayon sa Psychology Department si Cha at third year na sa Ateneo Law School sina Beej, Portia at Rosei), nananghalian na rin kami sa Kamirori. Natural, kumustahan. Bigla'y parang nawala ang sakit.

Gamot din nga siguro ang mga muling pagkikita.

Bago

2004-07-03T12:35:00.000+08:00

Huwebes. Masarap ang lechon paksiw na luto ni Ruel. Niyaya niya akong kumain, buti na lang at di ako kumain sa labas bago umuwi sa dorm. Pasado alas-nuwebe ng gabi nang lumabas muli ako ng dorm. Mahaba pa ang gabi, marami pang nangyari. Hindi na bago ito, bigo akong makatakas sa dati.

Biyernes. Faculty day. Maghapong pakikinig sa mga nagawa at plano ng Loyola Schools. Mabuti't masarap ang pagkain. Pagkatapos, nabasa ko ang review ni A.O. Scott sa bagong pelikula ni Richard Linklater, ang Before Sunset na sequel ng Before Sunrise na una kong napanood sa English class ko noong nasa kolehiyo pa ako. Gustung-gusto ko ang Before Sunrise noon--noon na gusto ko lang makinig. Nagsisimula raw ang kuwento ngayon siyam na taon matapos ang paghihiwalay ng mga karakter nina Julie Delpy at Ethan Hawke sa katapusan ng Before Sunrise noon. Excited na akong mapanood ang pelikula. Kailan kaya mabibili ang pirated dvd nito sa Quiapo?

Ngayon. Katatapos lang ng klase ko para sa Filipino for Foreigners. Galing sa Japan, Myanmar, Thailand at Vietnam ang mga estudyante ko. Para kanina'y pinagdala ko sila ng comic strips para makita namin ang humor ng mga Pinoy. Ang dinala ng isa'y tungkol sa pagpoproklama kay GMA:

Babae: Oy, madaling-araw pala iprinoklama si GMA.
Lalaki: Talaga? E tulog tayo noon a. Bakit kaya madaling-araw?
Babae: Na-influence siguro... ng "Bangon Pilipinas" ni Brother Eddie at "Bagong Umaga" ni FPJ.

May isa pang tungkol din sa pagkapanalo ni GMA:

GMA: Sa wakas, ako na ang presidente!
FPJ: Tinatanggap ko nang ikaw ang presidente... pero di ako papayag na tinalo mo ako.

Ano'ng bago?

Ngayun-ngayon lang, nakita ko na may bago nang libro si Alex Garland (pareho kong nabasa ang aklat niyang The Beach at The Tesseract, nagustuhan ko rin ang screenplay niya para sa 28 Days Later), ang The Coma. Kapag nga siguro naparalisa ka, bigla'y bago lahat. Pero paano kapag nagtagal kang gayon?

Paano dinaranas ng walang pandama ang daigdig?

Higit

2004-07-01T10:37:00.000+08:00

Mag-uusap lang dapat kami ni Allan (Popa) kahapon ukol sa aking koleksyon, pero nahila na rin niya akong manood na rin kami ng Spider-Man 2 sa SM North EDSA. Nahila na rin naming sumama si Naya. Bago kami nakasakay ng taxi, nagpasabi si BJ na sasama na rin. 6:05 ang screening kaya nakakain pa muna kami sa Sbarro.

Astig ang SM2. Hindi lang okey ang CGI, ang galing din ng kuwento, at kaya niyang pangatawan ang mga spoof upang maging katanggap-tanggap ang mga eksenang kung ginamit sa pelikulang may pretensyon ay naging korni sana. Pero ganoon yatang talaga kapag mahal mo ang isang bagay, kaya mong tanggapin kahit ang kakornihan, nagiging cute pang madalas. Ilang minuto na matapos lumabas sa sinehan, nakangiti pa rin ako. Wala, ganoon lang, nakahahawa ang gaan ng pelikula. “There is something more in here than you and me,” sabi ni Peter Parker sa kaibigan niya sa isang bahagi ng pelikula. Iyung ganoong pagpapakumbaba ang nagpahusay sa pelikula: wala itong pagpapanggap na maging dakila.

Pagkatapos, dumiretso kami sa Figaro sa Tomas Morato upang pag-usapan na nga ang koleksyon ko. Marami akong natutuhan kay Allan (at natutuwa ako sa tiyaga niyang tutukan at pag-ukulan ng panahon ang bawat tula). Laging napakagaan sa loob na mabuksan ang isip sa mga alternatibong pagtanaw. Perang pagbubukas ng espasyo sa isip, nakahihinga nang maluwag ang mga ideya. Animnapu ang tula sa koleksyon. Unang seksyon pa lang ang natapos namin kagabi, unang labinlimang tula (ngayon, may pag-aalinlangan na ako sa kanilang “pagkatula”; subalit ibig kong kilalaning positibo ang ganitong pag-aalangan). Marami pa ngang kailangang isaalang-alang. “With great power comes great responsibility.” Linsyak na Spider-Man at ayaw akong hiwalayan. Pagpapakabayani rin nga kaya ang pagtula? Kapangyarihan nga ba ang salita?

Basta, ayokong manahimik. (Ayokong basta manahimik.)

Basa

2004-06-30T11:27:00.000+08:00

Nakasangga ang payong ko laban sa hangin. Hindi kinaya, bumigay ang isang tukod. Mahina lang ang ulan, pero nabasa pa rin ako. Pasado alas-siyete nang magkita kami ni Naya sa Aeon Books. Magkikita-kita kaming tatlo nina BJ para kumain sa labas. Kumustahan. Med rep na pala si BJ (ilang buwan pa lang ang nakararaan, pinag-usapan namin ang balak sana niyang magturo). Matagal-tagal bago dumating si BJ kaya nakapagbuklat-buklat pa kami ng mga libro sa Aeon Books (ito na yata ang bookshop sa Pilipinas na may pinakamagandang koleksyon ng literary titles). Natutukso akong bilhin ang koleksyon ng unang apat na poetry books ni Louise Glück, lalo na nang makita kong mas mura pa ito sa pinakabago niyang chapbook, ang October, na wala pa yatang dalawampung pahina! Matagal-tagal ko na ring sinusulyapan ang Collected Poems ni Czeslaw Milosz. Binili ni Naya ang selected essays ni Denise Levertov. Ako, noon ko lamang ulit naramdaman ang gayong pagkasabik nang makita ko ang Terra Nostra ni Carlos Fuentes. Hindi ko na pinakawalan. Nabasa ko na ang Christopher Unborn ni Fuentes at nakita ko kung paano niya pinaglaruan ang anyo ng nobela. Mukhang mas matindi ito. “Kailangan ko ito,” pangungumbinsi ko sa sarili upang pangatuwiranan ang paggastos ng halos siyam na daan para sa isang aklat. Tinawanan lang ako ni Naya, habang lumalabas ako para magwithdraw sa pinakamalapit na ATM.

Nang dumating si BJ, kumain kaming tatlo sa Eyrie at saka dumiretso sa Conspiracy, isang bagong bar sa Visayas Ave. kung saan may poetry reading tuwing Martes ng gabi. Naghihintay na roon si Nikka. Maya-maya, dumating na si EJ. Nakasama rin namin sa mesa (noon lang kami pormal na nagkakilala) si Paolo Manalo. Nagbasa ako. Binasa ko ang Tula 6 ng “Kung Bakit Tayo Nakikinig sa Alamat” (na, ahem, nagbigay sa akin ng kinse mil noong Abril; ubos na nga lang ngayon, pero mayroon na akong sariling ref, brand new, surplus na TV, oven toaster, at malaking salamin, sa kuwarto), “Mabuting Balita” at “Pananalig sa Kamalig.” May libre palang dalawang drinks ang readers. Nakalimang bote (yata) ako kagabi. Nakapaglibre nang hindi oras dahil niloloko nila (BJ, Naya, EJ, kahit si Nikka) ako habang ipinagpipilitan kong “hindi ako lasing.” Hindi naman talaga.

Aklat/Kalat

2004-06-28T12:46:00.000+08:00

Bumubuwelo lang ako.

Ilang araw mula ngayon, isusulat ko na ang mga ibig isulat; gagawin ang mga dapat gawin. Kauuwi ko lang galing sa Metro East. Ngayon ko lang nagawa ang ganito katinding movie marathon. 12:50: Sabel (direktor: Joel Lamangan). 3:15: Naglalayag (direktor: Maryo J. de los Reyes). 6:00: Volta (direktor: Wenn Deramas). Pagkatapos, dumaan ako sa Booksale imbes na mag-grocery gaya ng binalak ko. Titingin-tingin lang, pangako ko sa sarili. Pero may mga bagay na kayang sumira sa pangako. Gaya ng aklat. Bago ako lumabas sa Booksale, bitbit ko ang apat na bagong libro kapalit ng PhP515: The Maiden King nina Robert Bly at Marion Woodman; The Male Experience ni James A. Doyle; LIFE Science Library: Time ni Samuel A. Goudsmit, et. al.; at LIFE Science Library: The Body ni Alan E. Nourse, et. al.

May mga aklat na kinailangan ko pa ring iwan, gaya ng bagong aklat ni Elaine Pagels, si Pagels na gumawa ng mga kontrobersyal na pag-aaral ukol sa kasaysayan ng relihiyon at pananampalatayang Kristiyano, gaya ng The Gnostic Gospels na nagbigay-inspirasyon sa akin upang isulat ang tulang “Gnosis” may isang taon na siguro ang nakararaan.

Bagong mga aklat na naman, gayong wala na nga akong mapagsiksikan sa bookshelf ko (kanina, bitbit kong muli ang The Book on the Bookshelf ni Henry Petroski na regalo ni Nikka sa akin noong kasal nina Jing—mahirap tumunganga sa mall habang naghihintay ng kasunod na screening). Sabi ko, bumubuwelo lang ako: kailangan ko ring asikasuhin ang pagbebenta ng mga lumang libro na hindi ko na kailangan (kahit ang iba sa kanila ay hindi ko pa nababasa; dumarating ang panahon na wala na akong pangangailangan sa kanila, nawala na ang mahika na gumayuma sa akin noong araw na pinagkagastusan ko sila). Mahirap mag-encode sa Geocities kaya balak kong igawa na lang ng sariling blog para mas madaling i-update. Isang matinding buwelo at maaayos ko rin ito.

Sa ngayon, magbabasa muna ako. Ng katawan. Nanlalagkit pa ako sa pawis at alikabok ng pagbibiyahe sa dyip. Pagkatapos, sisimulan ko nang basahin ang The Body ni Nourse.

Burado(r)

2004-06-25T05:11:00.000+08:00

Nag-eeksperimento ako ng kare-kareng may okra at kalabasa nang biglang tumigil sa pagtugtog ang Beatles sa laptop ko. Hindi ko agad-agad naiwan ang nakasalang na kaserola. Pagpasok ko sa kuwarto, nasa error screen na ang computer. Sinubukan kong i-reset pero dinadala pa rin ako sa kaparehong error screen. Dinala ko sa opisina ng MIS kinabukasan. Kaunting check-up, lumabas ang diagnosis: hindi kilala ang sakit ng hardware, pero (pero!) may reseta: kailangang ireformat. Parang kay daling mag-reformat ng computer, kalimutan lang na ang katumbas niyon ay ang pagkabura ng lahat ng files sa hard disk: mula tesis hanggang sa burador ng bago-bago pa lamang na mga tula, kuwento at sanaysay. Huwag na nga ang mahigit sanlibong mp3 ng mga paborito kong kanta, dahil kahit paano'y madaling makopyang muli ang mga iyon. Pero paano gagawa ng kopya ng alaala?

Matagal-tagal din akong hindi nag-update ng blog sa Kalye Kundiman: Pebrero 6 pa ang huli. Totoong naging abala ako sa maraming bagay nitong mga nagdaang buwan: MA tesis (tapos na sa wakas at ibina-bind na ngayon!), Palanca (mukhang alam na naman ng lahat ng kaibigan na sumali ako kaya wala nang puntong magpanggap na hindi), pagtuturo nitong nagdaang Tag-araw (9 units=4.5 oras bawat araw=108 mag-aaral), pagrerebisa ng koleksyong Pag-aabang sa Kundiman: Mga Tula na noong nakaraang taon pa dapat inilabas ng NCCA para sa proyekto nilang UBOD: New Writers' Series (pero kalimutan na raw muna namin, sabi ni Glenn sa kanyang e-mail nitong Mayo. Kalimutan na muna! Ano't nag-eleksyon lamang ay nawala ang pondong nailagak na dapat sa proyekto?), pag-aasikaso sa mas pinaagang pagsisimula ng palihan ng LIRA ngayong taon (at kasabay niyon, ang paglulunsad ng Ulirat, ang newsletter ng LIRA), panonood ng season 3 ng CSI (siyempre, pirated dvd), pagtanga-tanga lang sa ulan o kawalan (luma na, pero patuloy na napapakinabangan). O sige, basta hindi pa ako nakauuwi sa San Pablo simula nang lumuwas ako noong Abril. Naging abala nga ako at matagal-tagal na hindi nag-update ng blog, pero hindi ibig sabihin ay tinigilan ko ang pagsusulat ng mga talang gaya nito. Nagpatuloy ako, pero kinimkim ko muna sa sarili, itinago ko nga sa laptop. Laging may mga bagay na hindi basta-basta maibabahagi sa iba. Sa akin lang. Pagkatapos ay gayon nga, noong Lunes ng gabi ay biglang nag-crash ang hinayupak na laptop. Nireformat. Ngayon, burado ang lahat ng memorya. Ngayon, ni hindi ko na rin maalaala kung ano ba iyung mga hindi ko maibahagi sa iba dati. Walang alaala. Responsibilidad din nga ang alaala. Ngayon, bigla'y parang nawalan ako ng pananagutan sa lahat ng mga bagay na bitbit niyon.

Paano ako magpapatuloy? Ako ba ang uusad, o kailangang may papasuking iba?

Magsentimyento muna, siguro. Tumayo. Maglakad-lakad. Magpahangin. Mainis sa sarili. Magmura (mahina lang, dahil baka mapaaway kung kanino). Pagkatapos, umupo at simulan ito. Nakasasawa rin ang kalye. Mas okey ito: kanto. Mas marami akong nakikita, hindi lang iisang daan. Lagi namang gayon: laging nasa kanto: laging nasa isang sulok ng pagpapasya. Kahit ang mismong pasya ay tinatangay ako sa bingit ng panibagong pagpapasya. Kanina, sa kabila ng mga nawala ay napagpasyahan kong maging masaya. Ngayon, masaya akong magpapasya sa bagong kasiyahan.